11 Ekim 2010 Pazartesi

Hyper-V Remote Management Gadget

Merhabalar;
Hyper-V sunucularımızı ve üzerlerinde ki sanal makineleri Hyper-V Manager konsolunu kullanarak uzaktan (Windows Vista ya da Windows 7) rahatlıkla yönetebiliyoruz. Ancak önemli bazı sanallaştırma sunucularının ve üzerlerinde ki sanal makinelerin sürekli gözümüzün önünde durmasını istersek ne yapabiliriz? Bunu düşünen Tora Lervik Windows Vista ya da Windows 7 lerde kullandığımız sidebar için Hyper-V Monitor Gadged geliştirmiş. Oldukça küçük boyutlu olan bu gadget boyuna oranla oldukça başarılı şekilde yapıyor işini. Bu gadged ı http://mindre.net/Article/hyperv_monitor_gadget_for_windows_sidebar adresinden indirebilirsiniz. İndirilen dosyayı Windows 7 makinemize atıp çalıştırarak kurmamız yeterli olacaktır. Kurulumun ardından sidebar a yerleşen Hyper-V Monitor Gadget gerekli ayarların basitçe yapılmasının ardından görevini yapmaya başlıyor.

Kurulumun ardından gadget mıza sağ tıklayıp açılan menüde Options seçeneğine tıklayalım. Karşımıza gelen ekranda iki sekme görülecektir. Bunlarda General sekmesinde sanal makinelerin durumlarının yenilenme sıklığı (Refresh Time), sanallaştırma sunucusu başına görüntülenecek en fazla sanal makine sayısı (Virtual machines per server), Server kutusunu işaretlediğimizde ise sanal makinelerimizi sanal makineyi kapatabilir (Turn Off), işletim sistemini kapatabilir (Shut Down), o anki durumunu kayıt edebilir (Save) ya da durdurabiliriz (Pause) . Sanal makinelerimize ya da sanallaştırma sunucularımıza remote desktop kullanarak bağlanabiliriz. Uygulama ile ilgili ekran görüntülerini aşağıda bulabilirsiniz.
   
Server sekmesinde ise New diyerek Server bölümüne eklemek istediğimiz sanallaştırma sunucumuzun adını ya da ip adresini yazalım. Kullanıcı adı ve parola bölümlerine de yetkilendirilmiş bir kullanıcıyı yazıp Remote Desktop seçeneğini de belirledikten sonra Save diyerek kayıt edelim. OK diyerek ayarlarımızı tamamlatıp pencereyi kapattığımızda uygulamamız sanallaştırma sunucularımızı ve üzerlerinde ki sanal makineleri görüntüleyecektir. Ekranda sanallaştırma sunucumuzun üzerinde ki sanal makinelerin kullandığı toplam bellek miktarı, kapalı olan sanal makineleri ve açık olan sanal makinelerimizin işlemci yoğunluklarını takip edebiliriz. Bağlanmak istediğimiz bir sanal makinenin üzerine geldiğimizde seçenekler görüntülenecektir. Buradan dilediğimiz seçenek ile ilgili sanal makinemiz üzerinde işlem yapabiliriz.

















NOT: Bu gadget ın düzgün çalışabilmesi için firewall üzerinde (hem sanallaştırma sunucusu hem de gadget ın çalışacağı client) WMI ayarlarının yapılmış olması gerekmektedir.
NOT: Bağlantı için yazılan kullanıcı adının uzaktan yönetim için gerekli yetkilendirme işlemlerinin yapılmış olması gerekmektedir.

Faydalı olması dileğimle…

M. Hakan CAN

5 Ekim 2010 Salı

Uzaktan Yönetilen Hyper-V Sunucusun Üzerinde ki Sanal Makineye Bağlanılmak İstendiğinde Parola Sorma Problemi ve Çözümü

Merhabalar;

Hyper-V sunucularımızı üzerinde gerekli ayarlamaları yaptığımızda hem sanallaştırma sunucumuzu hem de üzerinde ki sanal makineleri yetkimiz dahilinde uzaktan yönetebiliyoruz. Ancak bazen ilginç problemlerle de karşılaşmıyor değiliz. Bir domain ortamında kurulan Hyper-V sunucusunun gerekli ayarlarını yaptıktan sonra üzerinde sanal makine oluşturmak istedim. Ancak sanal makineyi oluşturma aşamasında (diski oluştururken) işlem takılıp kalıyor ve hiçbir şekilde ilerlemiyordu. Benzer şekilde Hyper-V sunucusu üzerinde ki bir sanal makineye bağlanıp işlem yapmak istediğimde sistem benden parola istedi (ortamda domain admin yetkisine sahip olmama rağmen). Parolamı yazdığımda da aşağıda ki hatayı verdi. Ancak ilginç bir şekilde hyper-v sunucusunun local administrator kullanıcısı ile uzak bağlantıyı sağlayabildim.



Biraz araştırmanın ardından sorunun Authoritative Restore Mode uygulanan domain controller lardan kaynaklandığını belirten Microsoft’ un makalesine ulaştım. İlgili makaleye http://support.microsoft.com/kb/939820/en-us?sd=gn adresinden ulaşabilirsiniz. Buna göre Active Directory ortamında bulunan ve kerberos u yöneten krbtgt (Active Directory Users and Computers konsolunda Advanced Features açık iken görülebilir) kullanıcısının USN değeri Authoritative Restore yapıldığında arttırıldığından problem oluşmaktadır.

NOT: Makalede her nekadar Windows 2008 domain controller lardan bahsedilse de aynı durum Windows Server 2003 domain controller lar için de geçerlidir.
NOT: İlgili hotfix i uygulamak için domain controller sunucusunda en az Windows Server 2003 SP2 işletim sistemi olmalıdır.

Öncelikle Authoritative Restore Mode nedir ve neden yapılır kısmına biraz değinelim. Örneğin ortamımızda iki adet domain controller var ve bunlardan birisinde kullanıcı ya da gruplardan yanlışlıkla silinenler oldu diyelim. Bu durumda değişiklik diğer domain controller a neredeyse anında iletilir ve diğer domain controller da da artık kullanıcı yada gruplar silinmiş olacaktır. Active Directory replikasyon için her nesnenin bir USN (Update Sequance Number) değerini kullanır. Nesne üzerinde düzenleme yapıldığında ya da silindiğinde bu değer arttırılmaktadır. Hangi Active Directory veritabanında ki ilgili nesnenin USN değeri büyük ise o diğerine replike edilir. Siz System State yedeğinden geri döndüğünüzde silinen objenin USN değeri diğer domain controller da ki Active Directory veritabanında ki objeden daha düşük olacağından yedekten geri dönülmüş olmasına rağmen silinen kullanıcı geri gelmeyecektir. Bu nedenle System State yedeği ile dönüldükten sonra Authoritative Restore mode kullanılarak yedekten dönülen Active Directory objelerinin USN değerleri arttırılır. Böylece System State yedeğinden dönülen sunucunun diğer Active Directory sunucularına göre daha baskın olması sağlanmış olur. Bu işlem ntds.dit veritabanında ki tüm objeler için yapılmaktadır ve buna krbtgt kullanıcısıda dahildir. Sıkıntı da bu arttırım işleminden sonra başlamaktadır.

Dolayısıyla Hyper-V sunucularımızı ve üzerlerindeki sanal makineleri uzaktan yönetememe problemi ortaya çıkmaktadır. Çözüm için Microsoft’ un ilgili makale sayfasında bulunan hotfix kullanılmalıdır. Ancak bu bir hotfix olduğundan sorununuzun nedeninin kesinlikle bu olduğundan emin olmalısınız.
 
Bu hotfix i domain controller mıza uygulayıp Hyper-V sunucumuzu yeniden başlattığımızda problemin ortadan kalktığını göreceğiz.
 
Faydalı olması dileğimle…

M. Hakan CAN

2 Ekim 2010 Cumartesi

Bilgisayar Alırken Güç Kaynağının Önemi

Merhabalar;

Bu aralar evde kullanmak üzere (sanallaştırma ve diğer çalışmalarım için) bilgisayar toplamaya çalışıyorum. Bilgisayarlar alınırken kasa ile birlikte gelen ya da sonradan alınan güç kaynaklarının kalitesine ve üzerinde yazdıkları watt cinsinden güç değerlerinin gerçek mi yoksa anlık verebildikleri (bazılarının asla veremediği) güç mü olduğuna dikkat edilmez. Bununla ilgili testlerini çok beğendiğim www.pclabs.com.tr sitesinde güzel hazırlanmış 450-550 watt arasında bilgisayar mağazalarından alınan güç kaynaklarının testlerini okudum. Ardından aklıma yeni aldığım kasa ile birlikte gelen High Power 650 watt (sürekli verdiği güç 550 watt) güç kaynağı aklıma geldi. İncelemeye http://www.pclabs.com.tr/2010/10/02/400-500-watt-araliginda-guc-kaynagi-psu-krizi/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Elimde ki güç kaynağının toplayacağım sisteme ne kadar yeteceği ve ilerde yapılabilecek yükseltmeleri ne kadar tolere edebileceğini merak ettim. Bu konu ile ilgili internette yaptığım araştırma sonucu toplayacağınız bilgisayar parçalarını seçerek gerçekte ne kadarlık bir güce ihtiyacınız olduğunu yaklaşık olarak hesaplayıp söyleyen bir site buldum. Belirli aralıklarla da güncellenen siteye http://extreme.outervision.com/psucalculatorlite.jsp adresinden ulaşabilirsiniz. Böylece güncellemek veya almak istediğiniz bilgisayarın ne kadarlık bir güce ihtiyacı olduğunu belirleyip yatırımınızı ona göre yapabilirsiniz.

Faydalı olması dileğimle...

M. Hakan CAN

13 Eylül 2010 Pazartesi

VMware ESXi 4.0 Çalıştıran HP Sunucu İçin CIM Provider Kurulumu

Merhabalar;

Hp Proliant sunucular üzerine VMware ESXi kurulumunda HP için özelleştirilmiş imajını kullandıysanız sunucu üzerinde ki disklerin sağlıklarının da izlenebilmesi gibi bir takım artıları olduğunu farketmişsinizdir. Peki diyelim ki kurulum standart VMware ESXi imajı kullanılarak yapılmış ya da VMware ESXi 3.5 versiyonundan VMware ESXi 4.0 versiyonuna yükseltme işlemi gerçekleştirildi. Bu durumda HP CIM (Common Information Model) Provider lar bulunmayacağı için Configuration bölümünde Health Status bölümüne geldiğimizde ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


İlgili HP CIM Provider ı yüklemek için öncelikle http://h20000.www2.hp.com/bizsupport/TechSupport/SoftwareDescription.jsp?lang=en&cc=us&prodTypeId=15351&prodSeriesId=1121516&swItem=MTX-25f06077ad5541f5a962dd2a69&prodNameId=3288134&swEnvOID=4040&swLang=8&taskId=135&mode=3 adresinden hp-esxi4.0uX-bundle-1.1.zip isimli dosyayı indirelim ve yüklemeyi yapacağımız bilgisayarın C diskinin köküne kopyalayalım. Ardından bu dosyayı sanallaştırma sunucumuza yükleyebilmek için gerekli olan VMware vSphere CLI uygulamasını http://communities.vmware.com/community/vmtn/vsphere/automationtools/vsphere_cli adresinden indirip kuralım.

Kurulumun ardından Start--> All Programs--> VMware--> VMware vSphere Cli altında ki Command Prompt linkine tıklayalım. Karşımıza komut satırı ekranı gelecektir. Öncelikle ilgili paketin sistem üzerinde yüklü olup olmadığını kontrol edelim. Bunun için komut satırına aşağıda ki komutu yazalım ve Enter a basalım;

vihostupdate.pl -server -scan -bundle c:\hp-esxi4.0uX-bundle-1.1.zip

Komutu çalıştırdığımızda sunucuya bağlanmak için bizden kullanıcı adı ve parola istenecektir. Bu bölümü de root kullanıcısı ve parolası ile devam ettiğimizde ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Ekran görüntüsünde de göreceğimiz gibi paketin yüklü olmadığı bilgisini alıyoruz. Artık paketi yükleyebiliriz. Bunun için ilk yazdığımız komutta ufak bir değişiklik yaparak aşağıda ki şekilde yazalım ve Enter a basalım;

vihostupdate.pl -server -install -bundle c:\hp-esxi4.0uX-bundle-1.1.zip

Komutu çalıştırdığımızda sunucuya bağlanmak için bizden kullanıcı adı ve parola istenecektir. Bu bölümü de root kullanıcısı ve parolası ile devam ettiğimizde ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Kurulum tamamlandıktan sonra yüklemenin geçerli olabilmesi için sanallaştırma sunucumuzu yeniden başlatmamız yeterli olacaktır. Sunucumuzu yeniden başlattığımızda Configuration bölümünde ki Health Status alanı aşağıda ki şekilde değişmiş olacaktır.


Böylece sanallaştırma sunucumuz üzerinde ki yerel disklerinde sağlık durumlarını takip edebiliyor olacağız. Bunun en büyük faydası sanallaştırma sunucu sayınız 10 üzerinde ise ve kullandığınız izleme ve yönetim uygulaması (Veeam Monitor gibi) destekliyorsa merkezi olarak sistem odasına gitmeden disklerinizin durumunuda takip olanağını getirmesi.

Faydalı olması dileğimle...

M. Hakan CAN

12 Eylül 2010 Pazar

12 DEV ADAM FİNALDE

İnanılmaz bir maç oldu. Son ana kadar öldük öldük dirildik ama sonuçta Sırbistanı 83-82 yenmeyi başardık ve adımızı finale yazdık. Bu takım ile ABD' yi de yeneceğimize tüm kalbimle inanıyorum.


Çok teşekkürler 12 DEV ADAM, Çok teşekkürler TANJEVIC

26 Ağustos 2010 Perşembe

Terminal Server SSO (Single Sign On) Kullanımında Windows XP Sp3 Kullanıcı Parolasının Tekrar Sorulma Hatası

Merhabalar;

Geçenlerde başımıza gelen ilginç bir sorun (ki aslında bu bir bug) ile karşılaştık. Ortamda iki adet Windows Server 2008 Sp2 Enterprise Edition Terminal Server ve bir adet de Windows Server 2008 Sp2 Terminal Server Session Broker ve Terminal Server Licence Server rollerini üstllenen sunucularımız var ve bunların içerisinde bulunduğu farm yapısı mevcuttu. Windows XP Sp3 işletim sistemi olan kullanıcılar farm adını kullanarak ortamda ki terminal server lar üzerinde oturum açmak istediklerinde parolaları iki kez soruluyordu. Microsoft ile yapılan çalışma sonucunda bunun Windows XP Sp3 den kaynaklanan bir bug olduğu ortaya çıktı. Sebebi ise kimlik doğrulaması sırasında ilk olarak Kerberos tabanlı kimlik doğrulama yöntemi kullanılıp bu yöntemin başarısız olmasından sonra Windows XP makinenin NTLM tabanlı kimlik doğrulama yöntemine geçmemesinden kaynaklanmaktadır. Çözüm yöntemini aşağıda bulabilirsiniz.
    
NOT: Yöntem hotfix yüklenmesini gerektirdiğinden sorununuzun kaynağının kesinlikle bu konu olduğundan emin olmanızı ve belirlediğiniz bir iki makinede öncelikle test etmenizi tavsiye ederim.
Öncelikle http://support.microsoft.com/kb/953760 adresinden sisteminize uygun hotfix i indirelim ve uygulayalım. Ardından aşağıda ki registry key lerini sistemimize ekleyelim ve bilgisayarı yeniden başlatalım.

•    HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Control\Lsa altında ki Security Packages kayıtını kontrol edelim ve yok ise tspkg değerini en alta ekleyelim.


•    HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Control\SecurityProviders\ altında ki Security Providers kayıtını kontrol edelim ve yok ise credssp.dll değerini ekleyelim.

 
Sistemimizi yeniden başlattıktan sonra kullanıcımız ile terminal server üzerinde tekrar oturum açmayı deneyelim. Sorun giderilmiş olacaktır.

Faydalı olması dileğimle…

M. Hakan CAN

4 Ağustos 2010 Çarşamba

Hyper-V Üzerinde ki Sanal Makinenin Disk Boyutunun Küçültülmesi (Shrink Volume)

Sanal makinelerimizin disklerini ihtiyaç durumunda rahatlıkla büyütebiliyoruz. Peki baştan ayarladığımız boyutun aslında o makine için gereksiz büyük bir disk boyutu olduğunu farkettiğimizde ne yapabiliriz. Bu makalemde sizlere sanal makinelerimizin disk boyutunu nasıl küçültebileceğimizi anlatmaya çalışacağım. Öncelikle sanal makinelerde kullanılabilinen disk tiplerinden bahsetmek istiyorum. Sanal makinelerin diskleri fixed disk, dynamic disk ve differencing disk olmak üzere üç tip diskten oluşur. Disk tiplerine aşağıda kısaca değinmek istiyorum.
  • Fixed Disk: Sanal makinemizi diski daha sonra ekle diyerek oluşturduktan sonra özelliklerinden yeni disk ekle seçeneği ile sanal makinemize ekleyebiliriz. Bu disk tipinde başta belirlediğimiz disk boyutunun tamamı oluşturulur. Bu tip diskler dinamik disklere oranla çok daha performanslıdırlar. Eğer başta atanan boyut büyük gelirse Dynamic Disk e çevrilip çeşitli araçlar kullanılarak diskin ilk boyutu küçültülebilir.
  • Dynamic Disk: Sanal makinemizi oluştururken disk de oluşturduysak otomatik olarak Dynamic Disc formatında olacaktır. Sanal makinenin diski için kullanılmak istenen alandan çok daha az bir alan kaplar ve belirlenen boyuta ulaşana kadar büyür. Dilenirse daha sonra fixed disk şekline çevrilebilir. Performansı fixed disk türüne göre daha düşüktür. Ayrıca disk dosyası veri yazıldıkça büyüyeceğinden fiziksel diskin fragmante olmasına sebep olur ve bu da performansı olumsuz etkiler. Dinamik disk kullanımında ki başka bir problem de yetersiz disk alanı sorunudur. Bu tarz bir sorun ile karşılaşmamak için sanal makinelerin disklerinin barındırıldığı bölüm üzerinde boş disk alanı mutlaka kontrol edilmelidir. Aslında Microsoft bunu da düşünmüş ve belli aralıklarla disk üzerinde ki boş alan taranır. Eğer boş alan 2 Gb ın altına düşmüş ise Event Log a Warning mesajları düşmeye başlar. Eğer boş alan 200 Mb nin altına düştüyse o disk alanını kullanan sanal makineleriniz veri kaybı yaşamamanız için sistem tarafından otomatik olarak durdurulur ve “Paused Critical” olarak etiketlenirler. Dinamik diskler dilendiğinde fixed disk e çevrilebilir.
  • Differencing Disk: Bu disk tipini örnek ile açıklamak en doğrusu olacak. Örneğin kendinize içerisinde işletim sistemi ve uygulamaların hazır olduğu bir sanal disk oluşturdunuz. Ardından bu sanal disk üzerinden yeni makineler oluşturmak istiyorsunuz. Burada devreye Differencing Disk giriyor. Yeni sanal makinenizi oluşturuyorsunuz ve disk olarak Differencing Disk ekliyorsunuz ve bu diskin sahibi olarak da önceden hazırlamış olduğumuz diski gösteriyoruz (Bu işlemden önce esas diskimizin başına bir aksilik gelmemesi için diskimizi Read-Only konumuna getirmemiz faydalı olacaktır). İstediğimiz kurulumları yaptıktan sonra dilersek Differencing diski sahibi olan disk ile birşelştirebileceğimiz gibi (Merge) bu diskten yeni bir vhd dosyası da üretebiliriz. Differencing diskler de dynamic diskler gibi diskte az alan kaplarlar ve veri yazıldıkça büyürler ki bu depolama alanında ki boş yer miktarının kontrol edilmesini gerektirmektedir.
NOT: Yapılan işlemler sanalmakinenizin diski üzerinde işlem yapılmasını gerektirdiğinden ve oluşabilecek bir sorun sonucu sanal makineniz geri döndürülemez duruma gelebilir. Bu nedenle herhangi bir işlem yapmadan önce sanal makinenizin yedeğini almanızı şiddetle tavsiye ederim.
NOT: İşlemlerin yapılabilmesi için disk üzerinde snapshot bulunmamalıdır.

Küçültme işlemini yapacağımız sistem Windows Server 2008 R2 işletim sistemi çalıştıran ve sistem diski boyutu 15 Gb olan sanal makine kullanacağız. Windows Server 2008 R2 disk büyütme yanında disk shrink özelliğini de sistem içerisinden desteklemektedir (Bu destek ilk olarak Windows Vista lar ile sunulmaya başlandı). Ancak bu işlemi desteklemeyen işletim sistemlerinde (Windows Server 2003 gibi) aynı işlemin nasıl yapılacağını makalemin ilerleyen bölümlerinde anlatmaya çalışacağım. Burada unutulmaması gerek ise sanal makinemizin disk boyutunu küçültebilmemiz için kullanacağımız Vhd Resizer programına disk üzerinde silebileceği fazla alanı sağlayabilir durumda olmamızdır. Shrink işlemini de bu nedenle yapıyoruz. İşletim sistemi ihtiyacı olan alan dışında ki alanı Unallocated olarak sınıflandıracağız ve böylece biz de bu alanı silerek diskimizin boyutunu küçültmüş olacağız.
 
Windows Server 2008 R2 işletim sistemini 15 Gb lık C sürücüsüne kurdum. Ardından bu sunucuya başka rol eklemeyeceğim için disk boyutunu küçültmeye karar verdim. Sanal makinemizin disk durumunun ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.


Makalemin başında belirttiğim gibi Windows Server 2008 R2 işletim sistemi shrink volume özelliğini desteklemektedir. Bunu da hehangi başka bir araca ihtiyaç duymadan Disk Management konsolu üzerinde yapılmasına olanak tanır. Ancak bu işlemde Windows’ un belirlediği en düşük değerin altında bir küçültme işlemi yapamamaktayız. İşlemi gerçekleştirmek için diskimize sağ tıkladıktan sonra Shrink Volume seçeneğine tıklayalım. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.

Bu seçenek bize disk üzerinde en fazla ne kadarlık bir alanı boşa çıkarabileceğimizi gösterecektir. Bu değerden daha az bir alanı ayırabiliriz ancak daha fazla alanı ayırmamız mümkün değildir. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.
Burada ki boyuta dokunmadan Shrink komutunu verdiğimizde işlem başlatılacaktır. İşlemin sonucunda Disk Management konsolunda ki görüntü aşağıda ki gibi olacaktır.
 
 
Disk üzerinde kullanılmayan boş bir alan oluşturduğumuza göre artık Vhd Resizer yazılımı ile sanal makinemizin disk boyutunu küçültebiliriz. Vhd Resizer programını http://vmtoolkit.com/files/default.aspx adresinden indirip kurmamız yeterli olacaktır. Kurulumun ardından Start-->All Programs--> vmToolkit yolunu takip ederek Vhd Resizer programını çalıştıralım. Programı çalıştırdığımızda karşımıza program arabiriminden önce bizden üzerinde işlem yapacağımız vhd diskin yerini soran bir iletişim kutusu çıkacaktır. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.
İletişim kutusunda VFORCEADDC sanal makinemizin sistem diski olan VFORCEADDC.vhd disk dosyasını seçip Open butonuna tıklayalım. Karşımıza aşağıda ki ekran görüntüsü gelecektir.
 
 
Yukarıda ki ekran görüntüsü üzerinde konuşmak gerekirse, Source Vhd to Resize bölümünde disk boyutunu küçültmek istediğimiz sanal makinemizin diskini görüyoruz. Hemen altında da Type bölümünde diskin türü olarak Fixed görülmekte. Dilersek işlem sırasında disk tipinide değiştirebiliriz. Size(mb) bölümünde ise seçtiğimiz diskin şu anki boyutunu görmekteyiz. Destination Vhd bölümüne de aynı diskin boyutu küçültüldüğünde hangi isimle ve nereye kayıt edileceğini belirleyeceğiz. Diski aynı sunucu da kullanacağımız için yeni diskin yerini de aynı klasör olarak seçiyoruz. Ancak orijinal diskten farklı isimli olması amacıyla disk dosyasının adını VFORCEADDC_C.vhd şeklinde belirleyelim. Yeni diskimizin tipini de Fixed seçtikten sonra New Size bölümünde diskin boyutunu Min:8 gb değerinden büyük olarak 9 gb olarak belirleyelim. İşlemi başlatmadan önceki son durumun ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.
 
Resize butonuna tıkladığımızda program sector sector işlemi gerçekleştirecek ve işlem tamamlandığında yeni diskimizin boyutu 9 Gb olarak belirlenecektir. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.

Diskimizin boyutunu küçülttüğümüze göre bunu sanal makinemiz de eski diskin yerine eklememiz gerekiyor. Bunun için sanal makinemizi kapatık Settings bölümünden özelliklerini açıyoruz. Karşımıza aşağıda ki gibi bir görüntü gelecektir.


Burada Remove diyerek eski diski sanal makinemizden ayırıyoruz. Ardından karşımıza gelen ekranda Add diyerek disk ekleme işlemine başlayalım. Disk eklemek için Browse butonuna tıklayıp VFORCEADDC_C.vhd diskimizi gösterelim ve OK diyerek işlemi tamamlayalım. Ardından Start butonu ile sanal makinemizi çalıştıralım. Sanal makinemiz açıldığında Disk Management konsolunda aşağıda ki ekran görüntüsü ile karşılaşacağız.


Burada sistem diskimizin 8.08 gb olduğunu ve boş alan olarak da 841 Mb bulunduğunu görüyoruz. Hatırlarsak Vhd Resizer programında diskimizin boyutunun en az 8 Gb olabileceği belirtiliyordu ve biz de 9 Gb olacak şekilde işlemi gerçekleştirmiştik. Boş alan bundan kaynaklanmaktadır. Yine Disk Management konsolumuzu kullanarak ilgili boş alanı sistem diskimize katabiliriz. Bunun için C diskimize sağ tıkladıktan sonra Extend Volume seçeneğine tıklamamız yeterli olacaktır. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.


Karşımıza Extend Volume işlemini gerçekleştireceğimiz sihirbaz gelecektir. Hazırgelen değerlerde herhangi bir değişiklik yapmadan Next diyerek ilerlediğimizde işlemimiz gerçekleştirilecek ve boş alan C sürücümüze katılacaktır. Disklerimizin son durumunun ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Shrink Volume destekleyen bir işletim sistemi ile yukarıda ki adımları takip ederek sanal makinemizin sistem diskinin boyutunu küçültebildik. Peki işletim sistemimiz Shrink Volume özelliğini desteklemiyorsa bu işlemi yapabilir miyiz? Yapabilirsek nasıl? Sorularının cevabını makalemin bundan sonraki bölümünde cevaplamaya çalışacağım.
Bu sefer kullandığımız işletim sistemi Windows Server 2003 R2 ve kendisi Exchange Server olarak çalışıyor. Sistem diski Dynamic disk olarak yapılandırılmış durumda ve şu an ki boyutu da 3 Gb ancak diskin orijinal boyutu 10 Gb. Aşağıda ki ekran görüntüsünde durumu görebiliriz.
 

Windows Server 2003 Volume Shrink özelliğini desteklemiyor. Ancak bu yapacağımız iş için engel teşkil etmiyor. WinPE içerisinde bulunan diskpart uygulaması disk shrink özelliğini destekliyor. Eğer elinizde WinPE cd si yok ise hazırlamak için http://www.cozumpark.com/blogs/windows_server/archive/2010/01/17/windows-preboot-pe-environment-cd-si-haz-rlamak.aspx adresinde ki makaleden faydalanabilirsiniz.
Düzenleme yapılmadan önce Disk Management konsolunda diskin görünümü aşağıda ki gibidir.


Sanal makinemize WinPE cd imajını bağlayalım ve sistemimizi cd den açalım. Sistem açıldığında karşımıza gelen ekranda diskpart komutunu vererek diskpart uygulamasını başlatalım. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Komut satırında list volume komutunu vererek sanal makinemizde ki diskleri listeleyelim. Ardından boyutunu küçülteceğimiz C diskini select volume 1 komutunu vererek seçelim. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibidir.

Ardından diskimizde en fazla ne kadarlık bir küçültme yapabileceğimizi bulabilmek için shrink querymax komutunu kullanalım. Çıktısı aşağıda ki gibi olacaktır.
 
 
Diskimizin boyutu 10 Gb idi ve yaklaşık 5 Gb i boş durumda bulunuyordu. Buradan itibaren eğer direk shrink komutunu kullanırsak diskimiz en fazla 4396 Mb kadar küçülecektir. Ancak istersek shrink desired= komutu ile diskimizi (N değeri 4396 Mb dan küçük olmak kaydı ile) belirlediğimiz bir boyut kadar da küçültebiliriz.
 
Bu işlemlerin ardından shrink komutunu verdiğimizde “DiskPart encountered an error: The parameter is incorrect.” hatasını alıyorsanız bu işlemi yapmadan önce diskinizi defragmante etmeniz gerekecektir. Çünkü diskpart diskinizin boyutunu küçültürken sadece boş alanı küçültebilir. Eğer o alan üzerinde bir veri var ise ve taşınamıyorsa yukarıda ki hatayı alabilirsiniz. Peki defragmantasyonu nasıl giderebiliriz. Maalesef Windows ile birlikte gelen disk defragmenter çok başarılı değil ve boş alanın tamamını düzenleyemiyor. Bunun sebeplerinden birisi o an kullanımda olan dosyalar ve pagefile bölümünün defragmantason sırasında taşınamadığından göz aradı edilmesi. Windows Disk Defragmenter ile disk aşağıda ki gibi gözüküyor.
 

Yukarıda ki alanları düzenlemek için iki uygulama kullanacağız. Bunlardan ilki System File alanının (Yeşil alan) defragmantasyonu için Sysinternals ın ücretsiz ürünü olan System File Defragmenter uygulaması olacak. İlgili uygulamayı http://technet.microsoft.com/en-us/sysinternals/bb897426.aspx adresinden indirebilirsiniz. Uygulamayı sanal makinemizde çalıştırdığımızda ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Burada Defragment at next boot seçeneğini seçtikten sonra sistemimizi yeniden başlatalım. Sistemimiz açılırken defragmantasyon işlemi yapılacaktır. Ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır


System File alanının defragmantasyonu bittiğinde dosyalarımızın defragmantasyonuna geçebiliriz. Bunun için kullanacağımız Ultradefrag uygulamasının taşınabilir versiyonunu http://sourceforge.net/projects/ultradefrag/files/ adresinden indirebilirsiniz. Uygulamamız komut satırından çalışmakta. İlk önce udefrag –a c: komutu ile disk üzerinde fragmantasyon analizi yapalım. Ardından udefrag –o c: komutu ile disk üzerinde ki boş alanı optimize edelim. Bu işlemin ve sonrasında Windows Disk Defragmenter da ki görüntüleri aşağıda ki gibidir.


Görüldüğü gibi diskimiz neredeyse düzgün hale gelmiş olsada işimiz henüz bitmedi. Diskimiz oldukça düzenlendi ancak swap file in yeri diskin sonuna doğru olduğundan bu disk boyutunu küçültmemizi engelleyecektir. Bunun için geçici olarak swap file seçeneğini kapatmalıyız. Bunun için My Computer--> Properties seçeneği ile açılan pencerede Advanced sekmesine gelelim. Ardından Performance bölümünde ki Settings butonuna tıklayalım. Açılan yeni pencerede ise tekrar Advanced sekmesine geçelim. Aşağıya doğru bulunan Virtual Memory bölümünde bulunan Change butonuna tıklayalım. Açılan Virtual Memory penceresinde No Paging File seçeneğini seçip Set butonuna tıklayalım. Değişikliklerin geçerli olması için açık olan tüm pencereleri OK butonuna tıklayarak kapatalım ve sistemimizi yeniden başlatalım. Sistemimiz yeniden başladıktan sonra komut satırında udefrag c: komutunu kullanarak diskimizi defragmante edelim. Swap file seçeneği kapandıktan ve komut satırında işlem uygulandıktan sonra diskin ekran görüntüleri aşağıda ki gibi olacaktır.


Yukarıda ki görüntülerde diskimizin oldukça düzgün ve bitişik nizama geldiğini görebiliriz :o). Artık diskimizin boyutunu küçültmek için WinPe ile açıp diskpart uygulamasını kullanabiliriz. Uygulamanın ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


İşlemimiz başarıyla tamamlandığına göre sistemimizi normal olarak açabiliriz. Sistemimiz açıldığında sistem ayarlarının değiştiğini belirterek makinenin yeniden başlatılmasını isteyecektir. Sanal makinemizi yeniden başlattığımızda diskimizin ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Diskimiz üzerinde boş alanı oluşturduğumuza göre VhdResizer ile bu alanı silebiliriz. VhdResizer uygulamasını http://vmtoolkit.com/files/default.aspx adresinden indirebilirsiniz. Uygulamayı sistemimize kurduktan sonra Start-->All Programs-->vmToolkit yolunu takip ederek çalıştıralım ve açılan iletişim penceresinde sanal makinemizin diskini seçelim. Açılan pencerede yeni diskimiz için bir ad belirleyelim (bunu daha sonra değitirebiliriz). Diskimizin yeni boyutunu belirledikten sonra resize butonuna basarak işlemi başlatalım. Ekran görüntüleri aşağıda ki gibi olacaktır.


İşlem tamalandıktan sonra oluşturulan yeni diski sanal makinemizin ayarlarında eski diskin yerine ekleyerek sanal makinemizi açalım. Amacımıza ulaştığımızı görebileceğimiz Disk Management bölümüne baktığımızda ekran görüntüsü aşağıda ki gibi olacaktır.


Windows Server 2008 R2 de çok kolay olan işlem Windows Server 2003 üzerinde de bir miktar çabanın ardından başarılı bir şekilde gerçekleştirilebiliniyor. Bu makalemde sizlere sanal makinelerimizin disk boyutunu nasıl küçültebileceğimizi anlatmaya çalıştım. Faydalı olması dileğimle…
 
NOT: Yapılan işlemler sanalmakinenizin diski üzerinde işlem yapılmasını gerektirdiğinden oluşabilecek bir sorun sonucu sanal makineniz geri döndürülemez duruma gelebilir. Bu nedenle herhangi bir işlem yapmadan önce sanal makinenizin tam bir yedeğini almanızı şiddetle tavsiye ederim.
 
M. Hakan CAN